Malzemeler (10-12 Kişilik)
1kg. domates
4 adet patlıcan
10 adet kapya biber
1 çorba kaşığı tuz
1 çorba kaşığı şeker
½ çay bardağı zeytinyağı
6 diş sarımsak
1 kg. domatesin kabuklarını soyarak Robolio’da sos haline getirin. Bu esnada lezzeti yükseltmek için 6 diş sarımsak da ekleyin. Bu sos kıvamındaki domatesleri bir tencerede yarı miktarına inene kadar kaynatarak, çektirin. Domatesleri kolay soymak metodunu ipuçları bölümünden izleyebilirsiniz. Bir yandan da 4 adet patlıcan ve 10 adet kapya biberi közleyin. Közlenen patlıcanın ve biberlerin kabuklarını rahat soymak için üzerini streçleyerek bir kapta terletin. Bu yöntemle kabuklardan ne kadar çabuk kurtulacağınıza inanamayacaksınız. Daha sonra biberlerin ortasını açıp kalan çekirdekleri temizleyin ve ardından biber ve patlıcanları Robolio da ayrı ayrı çekin. Bu püre kıvamına gelen karışımı da sos haline getirdiğiniz tencereye ilave edin. Son olarak üzerine 1 çorba kaşığı tuz ve şeker ve ½ çay bardağı zeytinyağı koyup, iyice karıştırın. Lutenitza yenmeye hazır artık. İsterseniz buna sirke de ekleyebilirsiniz, inanılmaz yakışıyor bu lezzete! REFİKA DAN
ev yapimi salca (bulgaristan usulu).bulgaristan gocmeni arkadas tayfasi sayesinde tattigim ve tiryakilik yapan bi sey kesinlikle.
bulgaristan mutfaginin bastaci olan gida maddesi..
ev yapimi olanlari bulundugu gibi fabrikasyon olanlari da mevcut olup bir nevi biber salcasidir.. ama salcadan cok sosa benzer.. binbir cesit turu vardir.. kimisinde patlican ezmesi, kimisinde domates, kimisinde degisik turden baharatlar bulunur ki en guzeli* ev yapimi ve poylu olanidir..
bulgaristan ketçapı denebilir. içinde hem domates hem de biber vardır, ev yapımı olanlar muhteşemdir(her nekadar yapana bağlı olsa da). fabrika üretimi olanlarının da çok çok güzel olanları vardır. ne yazıkki türkiyede bulunmaz. aslında salsa sosu denen şey biraz andırmaktadır, ama kesinlikle lütenitsa kadar güzel değildir.
apetitka seklinde bir kardesi de vardir.
mükemmel ötesi bir şey. bundan iyi yapan ailelerden buldurup kavanozlar dolusu yaptırın efem. hazırını kesinlikle yemeyiniz. yapımı çok zormuş ama ortaya çıkan şeye değiyor. bi kaç sene oldu yemeyeli nerde göçmen arkadaş görsem yalvarıyorum senede 1-2 kavanoz getiriyorlardı şimdi onlar da yok be..peh.. ölümcül leziz bişey bu yahu..
2012 editi : artık çoğu evde yapılmayan (zor olduğu için) penguen marka ajvarın tadına yakınlaştığı leziz yiyecek.
salçalık domates, tuz, yağ, kırmızı biber, közlenmiş patlıcan, sarımsak, sirke ve opsiyonel olarak havuçtan müteşekkil; tadına doyum olmayan kahvaltılık sos. tarifi için (bkz: http://www.hafif.org/yazi/lutenitsa)
liutenitza adıyla anılan salça.
LUTENİTSA (Kahvaltılık Sos, salça)
Kışlık hazırlıklarımıza azıcık açıklık getirelim di mi..
Bir Bulgar sosu olan Lutenitsayı ilk defa geçen sene hazırlamıştım..
Çok lezzetli bir sos olduğunu itiraf etmeliyim..
Göçmen kardeşlerimiz bu sosu büyük kazanlarda kilolarca hazırlayıp
tüm kış boyu büyük bir lezzetle tüketiyorlarmış..
İster kahvaltıda ekmek üzerinde ister makarnada sos olarak kullanın.
Yapımı her ne kadar zahmetli de olsa 1 gününüzü ayırmaya değecek bir lezzet.
Lütenitsanın marketlerde hazır yapılmış olanı da satılıyor..
Evde yapılan lütenitsa sadece maliyeti ile değil,(maliyetsizliğimi desem acama) aynı zamanda içeriğinin (katkı maddeleri ,renklendiriciler vs vs)ne olduğunu bildiğinizden dolayı daha sağlıklı olacaktır..
Malzemeler
3 kilo domates
2 kilo etli kırmızı biber
1 kilo patlıcan
Yarım kilo havuç
1,5 çay bardağı sirke1 baş sarmısak
acı biber(isteğe bağlı)
2 yemek kaşığı tepeleme tuz
1 yemek kaşığı toz şeker
1 su bardağı zeytinyağı
Yapılışı
Kırmızı biberi yıkayalım ve bir kaç yerinden deldiğimiz patlıcanlarla birlikte közleyelim, kabuklarını ve çekirdeklerini temizleyelim; bıçakla doğrayıp bir kenara alalım..
Domateslerin kabuklarını soyalım doğrayalım.
Havuçların kabuklarını kazıyalım rendeleyelim
Hazırladığımız tüm bu sebzeleri pişirmek üzere derin bir tencereye alalım ve orta ateşte sos koyulaşana kadar ara ara karıştırarak kaynatalım..
Bu aşamadan sonra sosu el blendırından geçirelim.
Tuz, şeker, sirke,zeytinyağ ve rendelediğimiz sarmısağı ilave edip koyulaşana kadar ateşte karıştırmaya devam edelim
Sosumuz suyunu çekip koyu bir kıvam alınca, kaynar kaynar kuru cam kavanozlara paylaştıralım , kavanozların kapaklarını sıkıca kapatıp ters çevirelim..
...
Lutenitsamız hazırdır artık kahvaltıda kızarmış ekmekle yiyebilirsiniz.
*Biber ve patlıcan közleme işini ocağınızın üzerinde yapabileceğiniz gibi daha pratik olması açısından fırınınızın ızgara ayarında da yapabilirsiniz..
En güzeli ve lezzetli olanı odun ateşinde közlenmiş olanıdır oysa..
*Kavanozlarınızı ters şekilde 6-7 saat üzerine bir örtü örter bekletirseniz daha iyi olur
*Kavanozları güneş görmeyenserin bir yerde muhafaza etmelisiniz.
Kullanmaya başladığınızda ise buzdolabında saklayın benden size tavsiye.
Kullanım kolaylığı aşısından bu sosu 500grlık yada 250 grlık kavanozlara koyarsanız
daha kullanışlı olacaktır..
.................Afiyet Olsun....................
Kahvaltılık Sos Yapılışı
Kahvaltılık Sos Tarifi İçin Malzemeler
- 3 kilo kırmızı kapya biber,
- 1 kilo patlıcan,
- 5 kilo domates,
- 3 adet soğan,
- 1 çay bardağı sıvı yağ,
- 1 baş sarımsak,
- Tuz,
- Pul biber,
- Kara biber,
- Kekik.
Kırmızı biberler ve patlıcanlar herhangi bir yöntemle közlenip kabukları soyulur, çekirdekleri temizlenip robottan geçirilir.
Domateslerin kabukları soyulur ve robottan geçirilir.
Soğan ve sarımsakların kabukları soyulup tencerenin içerisine küçük küçük doğranır.
Üzerlerine 1 çay bardağı sıvı yağ ilave edilip biraz kavrulur.
Robottan geçirilen domates, biber ve patlıcanlar tencereye eklenip karıştırılır.
Ocağın üzerinde suyunu çekip koyu kıvam alıncaya kadar ara ara karıştırarak kaynatılır.
Sosun kıvamı koyulaşınca, tekrar el brendırından geçirilir.
İçerisine baharatlar katılıp karıştırılır ve ocağın üzerine alınır.
Orta ateşte koyulaşıncaya kadar ara ara karıştırarak kaynatılır.
Kıvamını alan kahvaltılık lutenitsa sos sıcak sıcak temizlenmiş ve kurutulmuş kavanozlara doldurulup kapakları sıkıca kapatılır.
Kavanozların kapakları alta gelecek şekilde ters çevrilip 7-8 saat soğuması ve kapakların tutması için bekletilir.
Kışın kullanmak üzere güneş görmeyen serin bir yere konularak muhafaza edilir.
Not;Kavanozların kapağı açıldığında buzdolabında muhafaza edilmelidir.
Kahvaltılarda ekmek üzerine sürülerek, et ve tavuk yemeklerinin yanında ve makarna sosu olarak da kullanılabilir.
Malzemeler
- 1 kg. çekirdeksiz patlıcan
- 1.5 kg. kapya (kırmızı yağ biberi)
- 1 kg. domates (daha az sulandığı için tercihen armut domates)
- 500 gr. kahvaltılık sivri biber (acı severler acı biber kullanabilir ama benim tercihim tatlı biber)
- 500 gr havuç (duruma göre opsiyonel)
- 2 ya da 3 baş sarımsak (diş değil dikkat!)
- 1 + 1/2 su bardağı sızma zeytinyağı
- 1 yemek kaşığı organik domates salçası
- 1/2 su bardağı organik sirke (tercihen elma)
- Yeteri kadar tuz, isteğe bağlı pul biber
-
Bu arada geçen hafta, tam da sosları hazırlayıp bitirdiğimin hemen ertesinde sol elimin yüzük parmağını sakatladım. Bir kaç gün, değil bilgisayar kullanabilmek, doğru düzgün hiç bir iş yapamadım :( Bu yüzden yayınlamayı planladığım zamanda da sarkma oldu, ama çok şükür artık iyiyim 
Lutenitsa, bildiğiniz üzere közlenmiş patlıcan ve kapya (kırmızı yağ biberi) ağırlıklı bir sos. Yapımı biraz zahmetli ama elbette biz lezzet düşkünleri için göze alınamayacak bir durum değil Tarifin güzelliği ise, sizi patlıcan ve kapyaları közleme zahmetinden kurtarıyor olması Lezzeti de cabası ♥
Tarife geçmeden önce, sizlerle paylaşacak bir kaç önemli notum var:
Patlıcanların kabuklarını soymadan önce derin ve geniş bir kabın içine su doldurup, içine bol limon suyu ya da bol tuz atarak karıştırın.
Bu işlemi hepinizin bildiği üzere, patlıcanların acısını almak ve kararmalarını önlemek için yapıyoruz. Patlıcanların kabuklarını soyup, minik küpler halinde hızlıca (kararmalarına fırsat vermeden) doğradıktan sonra, suyun içine atarak beklemeye alın (Sosu yapmaya, önce patlıcanları suya koyma işleminden başlayın. Siz diğer malzemeleri hazırlarken, patlıcanlar da bir yandan beklesinler)
Kapyaları kolaylıka pişirip, kabuklarını soyabilmek için tek ihtiyacınız “buhar”. Ben, kapyaları düdüklümün buhar pişirme aparatını kullanarak hazırlıyorum. Elinizin altında bir buharlı pişirici varsa, daha da şahane
İsterseniz haşlayabilirsiniz de ama zaman olarak bir kazancınız olmaz. Közleyin daha iyi Düdüklü ve buhar aparatı kullanacaksanız eğer, düdüklü fıslamaya başladıktan sonra, 1-1.5 dakika süre tutun. Sonra, buharı hızlıca boşaltıp kapyaları kontrol edin. Çok fazla pişirirseniz, darmaduman olurlar
Kontrol ederek giderseniz eğer, fire vermezsiniz Kapyaların kabukları ayrılmaya başlamışsa, olmuş demektir. Hemen hızlıca (parmaklarınızın yanmaması için yanınızda bulunduracağınız bir tas soğuk suya, elinizi her seferinde batırıp çıkarmanızı tavsiye ederim) kabuklarını soyup, çekirdeklerini çıkararak bir tasın içinde -aynı domatesler gibi rondodan geçirilmek üzere- beklemeye alın
Domatesleri güzelce yıkadıktan sonra kabuklarıyla birlikte (biliyorsunuz likopen en çok domatesin kabuğunda bulunuyor. Bu sebeple kabukları hiç ziyan etmiyoruz) 2’ye 3’e kesip rondodan geçirin (pişerken kabuk mabuk kalmıyor)
Kahvaltılık sivri (damak zevkinize göre tatlı ya da acı) biberlerinizi minicik doğrayıp bir kabın içinde bekletin
Havuç kullanacaksanız, çok ince rendeleyin (ben bu işlem için rondonun en ince rende aparatını kullanıyorum)
Kullanacağınız zeytinyağı muhakkak kaliteli bir sızma olsun
Sirkeyi de mümkünse organik kullanın (merak etmeyin sirkenin ne kokusu ne de tadı kalıyor). Ben bildiğiniz gibi sirkemi evde kendim yapıyorum: “Organik Elma Sirkesi” tarifime buradan ulaşabilirsiniz
Sarımsakların kabuklarını soyduktan sonra ya mümkün olduğunca küçük (aksi halde ağzınıza gelir) doğrayın ya da havanda tuzla dövün
Aynı malzemeleri aynı miktarlarda kullanıp “közleyerek” de yapabilirsiniz
Sivri Biberi çıkarıp yerine kuru soğan eklerseniz, adı “AJVAR SOS” olur
Sos piştikten sonra rondodan geçirirseniz adı “LUTENITSA”; olduğu gibi bırakırsanız da (ben bu taneli halini daha çok seviyorum) “PATLICAN SOS” olur (Havucu yalnızca Lutenitsa yapacağım zaman kullandığımı bir kez daha belirteyim ama siz damak zevkinize göre nasıl istiyorsanız öyle yapın)
Soslar için büyük 1 lt’lik kavanozlar yerine 500/600 lt’lik, nispeten daha küçük olanlarını tercih edin
Lutenitsa (rondodan geçirilmiş)
Aşağıda vermiş olduğum malzeme listesiyle yaklaşık 3 kilo kadar sos elde edersiniz
Malzeme listesinde verdiğim sivri biber ve havuç opsiyonel. Ben sosu rondodan geçireceksem eğer (lutenitsa) havuç kullanıyorum; patlıcan sos olarak kullanacağım durumlar için havuç kullanmayı tercih etmiyorum
Pizza hamuru üzerine patlıcan sos + dilediğiniz malzemeler + kaşar peyniriNasıl yapacağınıza karar verdiyseniz eğer, mutfak kısmına geçebiliriz
Bazlama üzerine bol sos ve üzerine kaşarla fırına
Yapılışı
Yukarıda maddeler halinde anlattığım tüm hazırlıklarınızı önceden tamamlayın
Derin ve büyük bir tencereye önce 1 su bardağı sızma zeytinyağı koyun ve ısınınca ince rendelenmiş havuçları ekleyerek yumuşatın (havuç kullanmayacaksanız bu kısmı atlayın)
Havuçların hemen arkasından yeşil biberleri ekleyin (kuru soğan kullanıyorsanız bu aşamada biber yerine soğan koyacaksanız. İsterseniz, ikisini birden kullanın)
Biberlerin renkleri dönünce sarımsakları ilave edin
Minicik küp küp kestiğiniz ve bol tuzlu/limonlu suda bekletiyor olduğunuz patlıcanları hızlıca durulayıp süzdükten sonra kararmalarına fırsat vermeden hemen tencereye aktarın ve tüm malzemelerin yağla iyice karışmasını sağlayın
Tencereye 1/2 su bardağı daha sızma zeytinyağı koyarak patlıcanlarla birlikte güzelce harmanlayın ve tencerenin başından ayrılmayarak, sık sık karıştırın (alttan üste doğru). Bunu, patlıcanların homojen olarak pişmeleri için yapıyoruz. Patlıcanların yağda kızarıp, iyice piştiklerinden emin olduktan sonra sirkeyi ilave edin
2-3 dakika sonra, rondodan geçirdiğiniz domatesleri ve kapyaları ekleyin ve sosu kısık ateşte, tencerenin kapağını kapatmadan tıkırdamaya bırakın (sık sık alttan üste doğru karıştırmayı unutmayın. Aksi halde dibi tutar)
Suyunu çekmeye yakın salçayı ve tuzu ilave edin ve salça, sosa homojen olarak dağılana ve sosun içinde eriyene kadar kaşığın tersiyle ezerek karıştırın
Tüm malzemeler iyice pişip, sos suyunu tamamen çekmeye yakın, bir tasın içinde kavanoz kapaklarını kaynatmaya başlayın
Sos hazır olduktan sonra, sosu kavanozlara sıcak olarak doldurup (kavanozların tepelerinden yaklaşık 1 parmak boşluk bırakacak şekilde) kapaklarını sıkıca kapatarak ters çevirin ve üzerlerini havlu ya da mutfak bezleriyle örtün.
En az 12 saat bu şekilde dinlendirin ve erzak dolabına kaldırmadan önce akıp akmadıklarını, hava alıp almadıklarını dikkatlice kontrol edin (konserve yaparken, kavanoz kapaklarını her zaman yeni alın. Eskileri kullanmayın!)
Sos sıcakken rondodan püre gibi geçirirseniz orijinal Lutenitsa yapmış olursunuz. Sosu sade olarak kullanabilir ya da biraz ısıtıp, ceviz, ince kıyılmış maydanoz ve tulum peyniriyle birlikte dilediğiniz her çeşit yemeğin yanında kullanabilirsiniz.
Ben bu malzeme listesini baz alarak bir kaç kere pişiriyorum. Genellikle 2 ölçü Lutenitsa ve 3 ölçü Patlıcan Sos (havuç koymadan) hazırlıyorum. Zamanım varsa, 1-2 ölçü de közlenmiş patlıcan ve kapya ile hazırlıyorum ama inanın közlemeden de lezzetinden hiç bir şey kaybetmiyor
Közlenmiş Kapya ve Patlıcan kullandığım Malzeme Listesi
Hepinizin kolaylıkla yapabileceği bu sosu, mevsim geçmeden en azından 1 kere denemesini çok isterim♥
Sevgiyle... Afiyetle... ♥
|
- 4 kg etli domates
- 2 kg salçalık kırmızı biber
- 1 kg patlıcan
- Yarım baş sarımsak
- Yarım su bardağından biraz fazla zeytinyağ
- 2 çay bardağı sirke
- Çubruka (baharat)
- Tuz
Patlıcanları ve biberleri közleyip kabuklarını soyup küçük küçük doğrayın. Domateslerin kabuklarını soyup doğrayın ve tencereye alın.
Közlenmiş patlıcanları, biberleri ve sarımsakları da ilave edip ara sıra karıştırarak domatesler suyunu çekene kadar pişirin.
Domatesler suyunu çekince belender dan geçirin.
Zeytin yağ, sirke,çubruka ve tuzunu ekleyip sirke suyunu çekene kadar pişirin.
Sıcakken kavanozlara alıp ağzını sıkıca kapatın ve kavanozu ters çevirin. AFİYET OLSUN…
Balkan mutfağının en meşhur ve leziz soslarından biridir. Domates, kırmızı biber, havuç ve sarımsak, zeytin yağı, tuz, karabiber ve şeker içerir.Makarnalar için mükemmel bir sos olarak ya da kahvaltıda ekmeğe sürülecek güzel bir salça olarak kullanılabilir.Balkanlarda lütenitsa büyük kazanlarda pişirilir.Dibinin tutmaması için sürekli karıştırılması gerekir ve gerçek lezzetini bu işlemden alır. Kavanozlara sıcak haliyle doldurularak konserve edilir.Bir kazanda ortalama 30 kavanoz lütenitsa hazırlanır. Ancak günümüzün kent mutfağında kazan kazan lütenitsa yapmak çok zor olacağı için, pratik bir tarifle evde daha az malzemeyle pişirilebilir.Bunun için 10 kg salçalık domates, 5 kg kırmızı biber, 2.5 kg patlıcan, 1 kg havuç, tuz, yağ, 1 çay bardağı sirke, 1 baş sarımsak gerekir.YAPILIŞI:* Önce patlıcanlar közlenir, soyulur ve bir kapta bekletirlir.* Domates, biber, havuçlar robottan geçirilip büyük bir pişirme kabına aktarılır. Yüksek ateşte pişirilmeye başlanır.* İyice pişene kadar bıkmadan, usanmadan karıştırılması gerekir. Yoksa dibi tutar, yenilmeyecek hale gelebilir.* Ocaktan alıp kavanozlara doldurmadan önce, ateşteyken göz kararı kadar tuz, yağ, 1 baş sarımsak ve 1 çay bardağı sirke eklenir.* Kavanozlara doldurulur, ağzı sıkıca kapatılır. Kavanozlarla birlikte içi su dolu bir kazanda yeniden pişirilir.Zahmetli görünse de tadından yenmez, sofraların vazgeçilmez lezzeti olur.Afiyet olsun
Malzemeler (5 kavanoz için) :
3 kg kırmızı biber
2 kg domates
1 kg patlıcan
3 adet havuç (kullanmadım)
1 baş sarımsak
1 su bardağı üzüm sirkesi
1 su bardağı zeytinyağı
1 tatlı kaşığı toz şeker
1 yemek kaşığı tuz (damak tadına göre ayarlanmalı)
Tercihen 2 yemek kaşığı acı pul biber
Yapılışı :
-Kırmızı biberleri yıkayın. Yağlı kağıt serili fırın tepsisinde veya benim gibi anne mutfağında kurulu kuzine sobanın fırınında önlü arkalı közleyin. Közlenen biberleri hemen bir poşete koyup ağzını sıkıca bağlayın. 5dk kadar beklettikten sonra poşetten çıkarıp biberlerin kabuklarını kolayca soyun. (Hepsi birlikte közlenmediği için hepsini bir arada bu şekilde yapmıyorsunuz. Ben bu işlemi 4-5 kere tekrarladım). Kabukları soyulmuş biberleri küp şeklinde doğrayın.
-Domateslerin dip kısımlarına bıçakla + şeklinde bir çentik atın. Domatesleri yıkayın ve kaynar su dolu bir tencerenin içerisine atın. Kapağını kapatıp 3-4 dakika bekletin. Ardından buz gibi su dolu bir kabın içine domatesleri çıkarıp 5 dk kadar bekletin. Bu sayede büzüşen domateslerin kabuklarını kolayca soyup domatesleri küp küp doğrayın.
-Patlıcanları yıkayıp tıpkı kırmızı biberleri közlediğiniz gibi közleyip doğrayın.
-Doğranmış domatesleri derin bir tencereye ocağa koyun ve fokur fokur kaynayana dek bekletin. Fokurdayan domatesin altını kısıp , domates suyunu bırakana dek (Süre vermek zor, en az 1 saati gözden çıkarın. Domatesin katı hali kalmalı.) kaynatmaya devam edin.
-Suyunu kaybeden domatesin içine közlenmiş biber ve patlıcanları, soyulmuş sarımsakları ekleyip 5 dakika arayla sürekli karıştırarak yarım saat kadar orta ateşte pişirin. Özellikle patlıcanlar dibe tutmaya müsait olduğu için karıştırmak önemli.
-Pişen sebzeleri ben el blendrı yardımı ile püre haline getirin (Dilerseniz robotta da çekebilirsiniz). Bu blendırdan geçirme aşamasında biraz etrafa sıçrayabiliyor, muhafazalı bir yerde yapın :)
-Zeytinyağı, sirke, tuz, şeker ve dilerseniz acı pul biberi ilave edip iyice karıştırdıktan sonra sosu kavanozlara pay edin. Evvelinde tuzu damağınıza göre ayarlamayı unutmayın :)
-Kavanozları ben bulaşık makinesinin yüksek ayarında deterjansız olarak yıkadıktan sonra (tabii temiz kavanozları) kullandım. Kavanozların temiz ve kuru olması önemli. Sosu kavanozlara sıcakken doldurup kapaklarını sıkıca kapatın.Kavanozları ters çevirin. 1 gün sonra hava alıp almadıklarını kontrol edin. Karanlık bir yerde kapağı açılana dek tazeliğini koruyarak saklayın.
-Kavanozun kapağını açtıktan sonra sosu buzdolabında muhafaza edip kısa sürede tüketin.
Bilenlerin bileceği üzere market raflarında gördüğümüz birçok sos, salça ve kola türü içeceklerde sodyum benzoat denilen küflenmeyi önleyici bir madde kullanılıyor. Sanırım neden hastalıkların bu denli arttığı belli. 
Daha belki de bilmediğimiz birçok koruyucu ürün kullanılıyordur.
Çünkü bu tür soslar kışlık olarak çok miktarda yapılan soslar. Benim kullandığım bu ölçüyle bile topu topu 5 kavanoz sos çıktı. 
.jpg){kind=link}